Τα social media αποτελούν πλέον για τους περισσότερους από εμάς, κομμάτι της καθημερινότητάς μας, καθώς καλώς ή κακώς αφιερώνουμε αρκετές ώρες της ημέρας μας σε αυτά. Πρόκειται για έναν τομέα που έχει συμβάλλει καθοριστικά στη ριζική αλλαγή των σημερινών κοινωνικών αλληλεπιδράσεων που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια κι είναι χαρακτηριστικό, πως σχεδόν όλα όσα κάνουμε πλέον, γίνονται με τη βοήθειά τους. Αποτελούν μια σημαντική πηγή ειδήσεων, ο κόσμος αλληλεπιδρά μέσα από αυτά και φυσικά, έχουν αλλάξει ολόκληρη τη δυναμική της επιστήμης του marketing.

Φυσικά, όσο πιο νέος, τόσο περισσότερο ασχολείσαι. Βρες έναν εικοσάρη χωρίς λογαριασμό σε facebook και instagram, και θα πάρεις βραβείο ανακάλυψης σπάνιου δείγματος. Και, βέβαια, όσο πιο νέος, τόσο περισσότερο χρόνο περνάς στον εικονικό σου κόσμο, στον οποίο δίνεις και μεγάλη σημασία – συχνά μεγαλύτερη απ’ όσο θα ’πρεπε.

Αν και, κατά καιρούς, έχουν γίνει διάφορες εικασίες για το ποιος εικονικός κόσμος ασκεί την πιο αρνητική επιρροή πάνω στους χρήστες, μια έγκυρη απάντηση έδωσε πρόσφατα μια έρευνα με τίτλο #StatusofMind της Βασιλικής Εταιρείας Δημόσιας Υγείας της Βρετανίας. Δημοσιεύτηκε από το BBC και μελέτησε την ψυχολογική επίδραση της χρήσης κοινωνικών δικτύων σε 1.479 άτομα, ηλικίας από 14 έως 24 ετών – εκεί, δηλαδή, που γίνεται και η βαριά χρήση. Οι ερευνητές ζήτησαν από τους νέους να αξιολογήσουν τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιούν περισσότερο με βάση 14 κριτήρια, τα οποία και φανέρωσαν ποιες τους προκαλούν περισσότερο αρνητικά συναισθήματα, όπως άγχος, φόβο, κατάθλιψη, κακή εικόνα για το σώμα τους και αίσθημα μοναξιάς και κατωτερότητας.

Τα αποτελέσματα ανέδειξαν δυο νικητές. To YouTube και το Instagram. Ακολουθούν τα Snapchat, Facebook και Twitter.

 

Δημιουργία εικόνας

Αρχικά, είναι η ώρα να κατανοήσουμε ότι συχνά τα social media λειτουργούν παραπλανητικά. Και το χειρότερο; Διαμορφώνουν μία ψευδή εικόνα για την πραγματικότητα. Όλοι μας έχουμε την τάση να προβάλλουμε μέσα από τις πλατφόρμες αυτές μία ιδεατή εικόνα. Επιλέγουμε τις καλύτερες δυνατές φωτογραφίες μας, χρησιμοποιώντας συχνά και διάφορα φίλτρα, αναδεικνύουμε τις ευχάριστές μας στιγμές και δημιουργούμε ουσιαστικά μία νέα πραγματικότητα που στην ουσία δεν υπάρχει.

Όλοι οι ειδικοί αναφέρουν ότι τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργούν μη ρεαλιστικές προσδοκίες και συναισθήματα κατωτερότητας. Δεν θέλει πολύ. Εκεί μέσα βλέπεις συνεχώς εικόνες όπου τα ψεγάδια έχουν κρυφτεί επιμελώς κάτω από φίλτρα (σκέψου, αλήθεια, πόση ώρα πειραματίζεσαι με αυτά για να έχεις το καλύτερο αποτέλεσμα, πριν ποστάρεις μια φωτογραφία. Για να μην πω πόση ώρα αυτο-φωτογραφίζεσαι για να μη φαίνεται εκείνο το σπυράκι και η λίγο πιο παχουλή μύτη σου). Ο καθρέφτης, όμως, δεν έχει φίλτρα. Εκεί οι ατέλειες δεν κρύβονται, κι αυτό ακριβώς είναι που αρχίζεις να μην μπορείς ν’ αντέξεις, έχοντας εθιστεί στη φιλτραρισμένη εικονική πραγματικότητα.

Πολλές γυναίκες έχουν την τάση να συγκρίνουν τον εαυτό τους με τις εικόνες που βλέπουν στα social media και συχνά απογοητεύονται και κρίνουν την εμφάνισή τους πιο αυστηρά από ότι πρέπει. Ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Το κάθε σώμα είναι διαφορετικό. Αν το κατανοήσουμε αυτό, όλα αυτομάτως θα γίνουν πιο απλά. Δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος, σε μία εποχή όπου η πίεση και το στρες μας κατακλύζουν, να δυσκολεύουμε ακόμη περισσότερο τη ζωή μας και να επιβαρύνουμε την ψυχολογία μας. Ακόμη και στο διάστημα των lockdown, στα social media επικρατούσε η ιδέα ενός healthy lifestyle που απείχε -στην ουσία- από την πραγματικότητα και προκαλούσε ένα extra άγχος. Ο τελευταίος χρόνος ήταν δύσκολος για ολόκληρο τον πλανήτη και το τελευταίο πράγμα που θα έπρεπε να κάνουμε, ήταν να έχουμε άγχος για την εξωτερική μας εικόνα.

Μπορούμε, άραγε, να κάνουμε κάτι γι’ αυτό; Μπορούν να βοηθήσουν και τα ίδια τα κοινωνικά δίκτυα στο να κρατηθούν οι ισορροπίες;


Οι ειδικοί προτείνουν στις αγαπημένες μας πλατφόρμες να εισάγουν μια σειρά ελέγχων και μέτρων. Θα μπορούσαν, ας πούμε, να εμφανίζονται στους εικονικούς τείχους αναδυόμενα παράθυρα, τα οποία θα σε προειδοποιούν ότι είσαι online πολλή ώρα. Θα μπορούσαν, επίσης, τα δίκτυα να εντοπίζουν τους χρήστες με προβλήματα ψυχικής υγείας και διακριτικά να αναφέρουν τους τόπους όπου μπορούν να λάβουν υποστήριξη.

Ακόμα και μια υπενθύμιση, μέσω ενός εικονιδίου, θα μπορούσε να μας υποδεικνύει πότε βλέπουμε φωτογραφίες που έχουν υποστεί ψηφιακή ανάλυση. Εκεί, δηλαδή, που βλέπεις το αλαβάστρινο κορμί ενός μοντέλου ή της Μαιρούλας της διπλανής πόρτας, που έχει όμως σκεπάσει όλη την κυτταρίτιδα με σέπια, να βγαίνει μια φατσούλα στην οθόνη και να σου κλείνει το μάτι. Σα να σου λέει: “Μη μασάς, φιλενάδα, άμα βγει το φίλτρο θα δεις ότι και η Μαιρούλα και το μοντέλο τρώνε σοκολάτες, και φαίνεται”.

Ακόμα βέβαια κι αν γίνουν όλα αυτά, κανείς δεν μπορεί να ξέρει εάν και πόσο θα λειτουργήσουν. Είναι τόσο μικρό το διάστημα που τα κοινωνικά μέσα μπήκαν στη ζωή μας, πότε να προλάβει να τα μελετήσει και η επιστήμη; Τρέχει κι αυτή η καημένη από πίσω, προσπαθώντας να κατανοήσει και να βάλει σε τάξη όσα μας συμβαίνουν εκεί μέσα, ώστε να προτείνει τρόπους ν’ ανταπεξέλθουμε στις νέες συνθήκες που οι εικονικοί κόσμοι δημιουργούν.

Το σίγουρο είναι ότι, είτε μας κάνουν καλό είτε κακό, εμείς δεν μπορούμε να μην τους αγαπάμε.

 

Νόρα Μαυροειδή

Προηγούμενο άρθροΣυναισθηματική η βιολογική πείνα ;
Επόμενο άρθροΔιπολική Διαταραχή