Η σημερινή μέρα είναι από τις λίγες που έχεις την ευκαιρία να πεις ένα μικρό ψεματάκι και κάνεις τους φίλους και την οικογένεια σου να πέσουν στην παγίδα της Πρωταπριλιάς. Τι συμβαίνει όμως με τους διαχρονικούς παραμυθάδες που έχουν το ψέμα στη φύση τους;

Το ψέμα και η υπερβολή είναι κομμάτι της καθημερινότητας. Όλοι κάποια στιγμή λέμε μικρά ή μεγάλα ψέματα, για να δικαιολογηθούμε, να προστατέψουμε εμάς και τους γύρω μας από μια αλήθεια που πληγώνει, να κερδίσουμε κάτι ή να πληγώσουμε κάποιον. Χρησιμοποιούμε το ψέμα από φόβο, ανασφάλεια, όταν θέλουμε να δείξουμε κάτι διαφορετικό από αυτό που είμαστε.

Πότε το ψέμα γίνεται παθολογικό;

Είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε τον υπερβολικό και τον ψεύτη από το μυθομανή. Η βασική διαφορά ανάμεσα στους δύο είναι ότι ο δεύτερος συχνά χάνει την αίσθηση της πραγματικότητας και ενώ ξεκινά τη φανταστική του ιστόρηση έχοντας πλήρη συναίσθηση της πράξης του, αργότερα μπορεί και ο ίδιος να πιστέψει το μύθο που έπλασε. Το ψέμα τού έχει γίνει δευτέρη φύση, το χρησιμοποιεί συστηματικά, ακόμα και χωρίς εμφανές συμφέρον. Δεν λέει ψέματα μόνο για να κερδίσει κάτι, αλλά και για να αισθανθεί ότι ξεγελά. Η μυθομανία είναι μια διαταραχή της προσωπικότητας που χρειάζεται βοήθεια, αφού ο μυθομανής ζει μια ψεύτικη ζωή.

Βασικό χαρακτηριστικό του μυθομανούς είναι η έλλειψη αναστολών, η απουσία ισχυρών ηθικών κωδικών και αξιών. Συνήθως πρόκειται για άτομα μοναχικά, που μέσα στον παραμυθένιο κόσμο τους αισθάνονται πιο άνετα. Ωστόσο, δεν αποκλείονται και περιπτώσεις πολύ κοινωνικών ατόμων, που χρησιμοποιούν το ψέμα για να αυξήσουν την προβολή τους.

Σημαντικό ρόλο παίζει η αντίδραση των άλλων στο πρώτο μας ψέμα. Αν γίνει πιστευτό και επιβραβευτούμε, είναι πιθανό να το επαναλάβουμε και να εντάξουμε αυτή την πρακτική στην καθημερινή μας ζωή.

Μπορεί σκοπός του μυθομανούς να είναι η ανάπτυξη σχέσης συμπάθειας και το να γίνει ελκυστικός, τελικά όμως τα ψέματά του καταλήγουν να ενισχύουν τη μοναξιά του, την ανασφάλεια και συνήθως τον οδηγούν σε καινούργια ψέματα. Δυστυχώς, η μυθομανία είναι μια πάθηση που συχνά αργεί να γίνει αντιληπτή από το περιβάλλον του μυθοπλάστη, ιδιαίτερα αν ο ασθενής είναι καλός σε αυτό.

Ωστόσο, επειδή πρόκειται για μια δεύτερη πραγματικότητα, αργά ή γρήγορα προκαλεί προβλήματα στην επικοινωνία. Έτσι, μπορεί αρχικά ο μυθομανής να δημιουργεί προβλήματα στους άλλους -κυρίως σε όσους δεν ξέρουν τι συμβαίνει, ώστε να προστατευτούν-, αλλά στη συνέχεια, όταν πια το περιβάλλον του καταλάβει τι συμβαίνει, δημιουργούνται προβλήματα και στον ίδιο, γι’ αυτό και πολλοί μυθομανείς αλλάζουν περιβάλλον όταν αποκαλύπτονται.